چکیده: (12 مشاهده)
کتیبههای موجود در قالیهای محرابی صفوی آستان قدس رضوی ، بهعنوان عنصری مهم و معنادار، کمتر موردبررسی دقیق و جامع قرارگرفتهاند. این کتیبهها، که اغلب شامل آیات قرآن، احادیث نبوی، نام واقفان و شعائرمذهبی هستند، نهتنها جنبه تزئینی دارند، بلکه حاوی اطلاعات ارزشمندی درباره تاریخ، فرهنگ، مذهب و هنر دوره بافت قالیها نیز میباشند. ازاینرو، بررسی این کتیبهها میتواند به درک عمیقتری از هویت و جایگاه قالیهای محرابی صفوی آستان قدس رضوی در هنر اسلامی و فرهنگ ایرانی منجر شود. هدف اصلی این پژوهش، بررسی و تحلیل کتیبههای موجود در قالیهای محرابی آستان قدس رضوی با رویکردی مذهب_هنری است. این پژوهش در پی دستیابی به شناسایی و مستندسازی انواع کتیبههای موجود در قالیهای محرابی صفوی آستان قدس رضوی، تحلیل محتوای کتیبهها و بررسی مضامین و مفاهیم بهکاررفته در آنها، بررسی نقش کتیبهها در تزئین و هویتبخشی به قالیهای محراب تبیین جایگاه کتیبهها در بازنمایی باورها و ارزشهای مذهبی دوره بافت قالیها خواهد بود. بهعبارتیدیگر این پژوهش در پی پاسخگویی به پرسشهایی بدین مضمون است: کتیه قالی¬های محرابی صفوی آستان قدس رضوی، از نظر مضامین، کارکردهای تزیینی-آیینی و نحوه بازنمایی باورهای دینی عصر خود، چگونه صورت¬بندی و تبیین می¬شود؟ مقاله پیشرو با روش توصیفی-تحلیلی و با تکیهبر منابع کتابخانهای و مطالعات میدانی انجامشده است. در این راستا، ابتدا به شناسایی و مستندسازی کتیبههای موجود در قالیهای محرابی صفوی آستان قدس رضوی پرداختهشده و سپس محتوای آنها با استفاده از روشهای تحلیل محتوا موردبررسی قرارگرفته است. نتایج پژوهش نشان داد که کتیبه در قالیهای محرابی، کارکردی دوگانه دارد: از یکسو نقش تزیینی_زیباشناختی در هماهنگی با ترکیببندی نقوش گیاهی و هندسی دارد، و از دیگر سو، کارکردی معناشناختی و آیینی بهمنزلهی بیان ایمان، نیایش و تعهد مذهبی هنرمند و مخاطب است.
واژههای کلیدی: مگنگکمگمکگ
نوع مطالعه:
پژوهشي |
موضوع مقاله:
تاریخ، فرهنگ و جامعه شناسی در فرش و منسوجات دریافت: 1404/9/17 | پذیرش: 1405/3/19