گروه صنایع دستی، دانشکده صنایع دستی، دانشگاه هنر اصفهان، اصفهان، ایران
چکیده: (131 مشاهده)
نقش شاخ قوچ از شاخصترین نقشمایههای نمادین در فرهنگهای ترک و آذری به شمار میآید که ریشه در باورهای توتمی، اسطورهای و آیینی دارد، و در حوزههای مختلف هنری از جمله فرش جایگاه ویژهای یافته است. از این رو، این نقشمایه به طور گسترده در دستبافتهها، به ویژه در فرشهای پرپدیل منطقه قوبا در جمهوری آذربایجان، مورد استفاده قرار گرفته است. هدف پژوهش حاضر، معناکاوی، تحلیل و تبیین مفاهیم و کارکردهای نمادین نقش شاخ قوچ بوده و این پژوهش در پی پاسخ به این پرسش اساسی است که نقش شاخ قوچ در قالیهای پرپدیل قوبا در جمهوری آذربایجان دارای چه مفاهیم نمادینی است؟ این پژوهش با استفاده با رویکرد تحلیلی-توصیفی، بر اساس مطالعات اسنادی، مقالات مرتبط، منابع مکتوب تخصصی و بررسی نمونههایی منتخب از فرشهای پرپدیل قوبا انجام شده و دادهها به روش تحلیل کیفی مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفته است. اساسیترین نتایج پژوهش حاضر نشاندهندهی آن است که نقش شاخ قوچ در فرشهای پرپدیل قوبا صرفاً یک عنصر تزئینی نمیباشد، و بر اساس تحلیل متون، حامل مفاهیمی نمادین، فرهنگی و تاریخی همچون قدرت، پایداری، شجاعت، مردانگی، حفاظت و استقامت را بیان میکند و پیوندی تنگاتنگ با نظام معیشتی دامداری و سنتهای آیینی منطقه دارد. همچنین بررسی ساختاری نقوش، وجود سه گونه اصلی شاخ قوچ مستقل، ترکیبی و جزئی را در فرش پرپدیل آشکار میسازد، که هر یک متناسب با جایگاه خود در ترکیببندی فرشهای پرپدیل قرار گرفتهاند. در مجموع شاخ قوچ در فرشهای پرپدیل قوبا را میتوان بازتابی از باورهای اسطورهای، آیینی و دامداری-کوچنشینی مردمان منطقه قوبا دانست.
نوع مطالعه:
پژوهشي |
موضوع مقاله:
سایر موضوعات دریافت: 1404/10/1 | پذیرش: 1405/2/20