گروه فرش، دانشکده هنرهای کاربردی، دانشگاه هنر ایران، تهران، ایران
چکیده: (176 مشاهده)
رشتیدوزی، یکی از زیرشاخههای قلابدوزی و از شاخصترین هنرهای سنتی استان گیلان، دارای تنوع گستردهای از نقوش و طرحهای مختص به خود است. این نقوش، گرچه برگرفته از طراحی سنتی ایرانیاند، شباهت و نزدیکی بسیاری با نقوش قالی ایرانی دارند. با این حال، گیلان فاقد سبک مستقل و متمایز در قالیبافی است و طرحهای دیگر مناطق قالیبافی معمولاً توسط بافندگان این استان تولید و در بازار به اسمی غیر از گیلان عرضه میشوند. هدف این پژوهش، دستهبندی و معرفی نقوش ختایی رشتیدوزی و بررسی تطبیقی آنها با نقوش قالی ایرانی، به منظور امکانسنجی استفاده از این نقوش بازطراحیشده در ارائه طرح نوین قالی گیلان است. پرسش اصلی آن است که: ویژگیهای مشترک و متفاوت نقوش رشتیدوزی و نقوش قالی ایرانی چیست و چگونه میتوان از این ویژگیها در طراحی نوین قالی گیلان بهره برد؟ پژوهش حاضر به روش توصیفیـتحلیلی و با رویکرد تطبیقی و کاربردی در طراحی نوین انجام شد. در مرحله نخست، نقوش ختایی رشتیدوزی از طریق مطالعات میدانی، ثبت تصویری و بازطراحی نمونهها شناسایی و دستهبندی شدند. سپس با نمونهگیری هدفمند از قالیهای مناطق منتخب، نقوش مشابه و مختص به رشتیدوزی استخراج و تطبیق ساختاری و مفهومی آنها انجام گرفت. در پایان، با بهرهگیری از تکنقوش بازطراحیشده و الگوهای رشتیدوزی، طرح نوین قالی گیلان ارائه شد. نتایج نشان داد که میتوان با حفظ ساختار قالی ایرانی، از نقوش ختایی رشتیدوزی به گونهای استفاده کرد که طرحی بومی، منحصربهفرد و قابل عرضه تحت نام گیلان ایجاد شود و بدین ترتیب فقدان طرح و نقش قالی بومی این استان جبران گردد.
نوع مطالعه:
پژوهشي |
موضوع مقاله:
مطالعات تطبیقی در فرش و منسوجات دریافت: 1404/10/10 | پذیرش: 1405/2/20